Сұрақтар және жауаптар

Мұнда сіз міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі туралы жиі қойылатын сұрақтарға жауап таба аласыз.


БЖТ қандай компоненттерден тұрады?

✅ Бірыңғай жинақталған төлемнің (БТЖ) құрамдас бөліктері міндетті зейнетақы сақтандыруға аударымдар, міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ), әлеуметтік аударымдар (ӘА) және табыс салығы (ТС) болып табылады. МӘМС-ке мемлекет төлейтін жарналарды азаматтардың жеңілдікті санатында жұмыс істемейтін немесе демалыста жүрген, балалары 3 жасқа толғанға дейін оларға күтім жасайтын адамдар кіреді

БЖТ төлеген кезде жүйе мұндай адамды жұмыс істейтін адам ретінде автоматты түрде таниды, өйткені зейнетақы және әлеуметтік төлемдер келіп түссе, оны жеңілдік санатынан алып тастайды. Жеңілдік санатына оралу үшін тұлғаның 2 ай ішінде МЗЖ, ӘА және ТС болмауы керек




Егер БЖТ-ны уақытында төлмесеңіз не болады?
Егер БЖТ-ны уақытында төлмесеңіз не болады?
     
✅ БЖТ (бірыңғай жиынтық төлем) төлеушілер міндетті түрде оны төлеудің жүйелілігін сақтауы тиіс (алдыңғы үш ай + ағымдағы ай), өйткені ағымдағы ай үшін төленбеген болса, олар МӘМС жүйесінде медициналық көмек ала алмайды   
   
Мысалы, ағымдағы күнгі жағдай бойынша БЖТ төлеушіде төлем болмаса, онда МӘМС жүйесінде медициналық көмекті алу құқығы оған төлегеннен кейін, "сақтандырылған" мәртебесін берген сәттен бастап ағымдағы айдың соңына дейін (БЖТ төлемі кемінде алдыңғы үш ай бұрын болған жағдайда)туындайды.   
   
♻️ МӘМС жүйесіне үздіксіз қатысу үшін келесі айда (алға) БЖТ төлеуді жүргізу ұсынылады
Сақтандыру мәртебесін тексеру кезінде «БЖТ емес төлем» дегеніміз не?
Сақтандыру мәртебесін тексеру кезінде «БЖТ емес төлем» дегеніміз не?

✅ Telegram бот - SaqtandyryBot арқылы сақтандыру мәртебесін тексеру кезінде алдыңғы 12 ай үшін төлемдердің болуы туралы ақпарат көрсетіледі, онда «БЖТ емес төлем» деп көрсетілуі мүмкін.

✳️ Бұл жұмыс берушіден/ салық агентінен, дербес төлеуші ретінде немесе ЖК ретінде төлем жүргізілгенін, яғни БЖТ-дан басқа санаттағы төлемдер жүргізілгенін білдіреді

❌ Қарыз МӘМС үшін төлемдер жасалмаған кезеңдерге ғана көрсетіледі. Бұл мәртебені тексеру кезінде көрсетілген кезеңдер үшін қарызды төлеу керек дегенді білдіреді және барлық төлемдер ӘМСҚ-да ескерілген

АИТВ және "Созылмалы вирустық С гепатиті" коинфекциясы бар пациенттің машруты
АИТВ ЖӘНЕ "СОЗЫЛМАЛЫ ВИРУСТЫҚ С ГЕПАТИТІ" КОИНФЕКЦИЯСЫ БАР ПАЦИЕНТТІҢ МАШРУТЫ  
  
✔ ЖИТС орталықтарында байқалатын АИТВ инфекциясы бар пациенттер кезең-кезеңімен талдаулар, оның ішінде С гепатиті вирусының РНҚ анықтауға иммунохроматографиялық талдау (ИХТ) немесе иммуноферменттік талдау (ИФТ) тапсырады  
  
✔ Жүргізілген талдаулардың оң нәтижесі болған жағдайда, ЖИТС орталығынан пациент өзінің созылмалы ауруын - созылмалы "С вирустық гепатитін" одан әрі динамикалық бақылау мақсатында диспансерлік есепке қою үшін тіркелген жері бойынша емханаға жіберіледі  
  
✔ Емханаға жүгінген кезде пациенттің қолында созылмалы С вирустық гепатитіне ПТР (сапалы) әдісімен оң нәтижелер және амбулаториялық картадан үзінді көшірме болуы тиіс  
  
✔ Д-есепке қою үшін басты критерий қанда 6 айдан астам HCV РНҚ болуы болып табылады

✔ Осы нәтижелердің негізінде, пациентте сақтандырылу мәртебесі болмаса да, жалпы практика дәрігері оны одан әрі медициналық қызмет көрсету және тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі бойынша дәрілік көмек (АДҚ) ұсыну үшін диспансерлік есепке қоя алады.   
  
Егер Д-есепке қою үшін қосымша тексерулерден өту қажет болса, бұл жағдайда пациент МӘМС жүйесінде сақтандырылу мәртебесіне ие болуы қажет 
Жүкті әйел жұмыс істемесе, МӘМС жарнасын төлеу керек пе және қанша төлейді? Бала туылғаннан кейін қалай болады?
Жүкті әйел жұмыс істемесе, МӘМС жарнасын төлеу керек пе және қанша төлейді? Бала туылғаннан кейін қалай болады? 

✅ Егер жүкті әйел жұмыс істемесе және бірыңғай жиынтық төлемді (БЖТ) төлемесе, онда ол МӘМС жарналарын мемлекет төлейтін азаматтардың жеңілдікті санатына кіре алады. Ол үшін тіркелген жері бойынша өз емханасына жүгініп, жүктілігі бойынша есепке тұруы қажет. Егер әйелдің МӘМС мәртебесі "САҚТАНДЫРЫЛМАҒАН" болса, онда ол учаскелік дәрігер мен акушер арқылы есепке тұра алады

✳️ Босанғаннан кейін бұл әйел үш жасқа дейінгі балаларды тәрбиелеп отырған жұмыс істемейтіндер үшін басқа жеңілдікті санатқа кіреді және де мемлекет есебінен сақтандырылатын болады 


Жеңілдікті санаттағы пациенттің мәртебесін тексеру кезінде алдыңғы 6 ай үшін МӘМС жарналары бойынша берешек көрсетілген, берешекті төлеу керек пе?
Жеңілдікті санаттағы пациенттің мәртебесін тексеру кезінде алдыңғы 6 ай үшін МӘМС жарналары бойынша берешек көрсетілген, берешекті төлеу керек пе? 
 
 ✅ Егер пациент мемлекет төлейтін жеңілдікті санаттардың бірінде болса және оның берешегі көрсетілсе, онда оны төлеудің 
 қажеті жоқ. Бірақ, егер адам жеңілдік санатында болмаса, онда ол жеңілдік санатында болмаған кезеңдер үшін қарызды өтеуі міндетті. 
 
Мысалы, тіркелген жұмыссыз адам 12 айдың 7-інде жеңілдік санатында тұрған делік. Содан кейін жұмысқа орналасып, МӘМС үшін жұмыс беруші төлей бастады, бұл жағдайда осы пациентке "сақтандырылған" мәртебесін алу үшін 5 айдағы берешекті 
 өтеу қажет (яғни ол жеңілдік санатында болмаған кездегі берешек) 


Пациентті тәулік бойы бақылау үшін стационарда емделуге жатқызылады
Пациентті тәулік бойы бақылау үшін стационарда емделуге жатқызылады:

жоспарлы түрде – емхананың жолдамасы бойынша:
✅ауруды емдеу үшін хирургиялық араласуды қоса алғанда;
✅медициналық оңалту алу үшін;
✅паллиативтік көмек алу үшін

шұғыл түрде – емханадан жолдаманың болмауына қарамастан:

Шұғыл емдеуге жатқызу демалыс және мереке күндерін қоса алғанда, тәулік бойы жүргізіледі


МӘМС жүйесінде сақтандыру мәртебесі жоқ адамға еңбекке жарамсыздық парағын рәсімдеуге бола ма?
Егер пациенттің еңбекке жарамсыздығын анықтау немесе растау үшін МӘМС жүйесінде медициналық қызмет көрсету талап етілмесе, онда еңбекке жарамсыздық парағын ТМККК шеңберінде рәсімдеуге болады                                                                                                                        
✅ Мысалы, сақтандырылмаған науқаста ЖРВИ белгілері пайда болып, ол фильтр кабинетіне немесе учаскелік дәрігерге қабылдауға жүгінді делік. Егер диагнозды белгілеу үшін арнайы маманға жолдама немесе МӘМС пакетіне кіретін диагностикалық зерттеулер талап етілмесе, онда пациентке учаскелік дәрігер еңбекке жарамсыздық парағын бере алады

Алайда, егер емдеуді одан әрі түзету немесе қосымша зерттеулер жүргізу үшін міндетті медициналық сақтандыру тізіміне енгізілген медициналық қызметтерді алу қажет болса, онда мұндай пациентке міндетті медициналық сақтандыру жүйесінде сақтандыру мәртебесін алу қажет болмайды


Учаскелік акушер қандай медициналық көмек көрсете алады (фельдшер, медбике/мейіргер)
Орта медицина қызметкері тек дәрігерге дейінгі медициналық көмек көрсете алады 
     
✔ науқастың денсаулық жағдайын анықтау, жүктілік аурулары мен асқынуларын анықтау үшін қабылдау және медициналық тексеру жүргізіледі   
✔ денсаулық жағдайына мониторинг жүргізу үшін "жүкті және фертильді жастағы әйелдер тіркелімі" ақпараттық жүйесіне деректер енгізіледі    
✔ әйелдерге, оның ішінде жүкті және босанған әйелдерге шұғыл және шұғыл дәрігерге дейінгі көмек көрсетіледі   
✔ созылмалы аурулары бар жүкті әйелдерді учаскелік дәрігерлермен және бейінді мамандармен бірлесіп динамикалық бақылау жүргізіледі   
✔  акушер-гинеколог дәрігерінің тағайындауларының орындалуын бақылайды   
✔ Физиологиялық жүктілікті жүргізу және жүкті әйелдер мен босанған әйелдердің патронажы    
✔ жүкті әйелдерге, босанған әйелдерге, гинекологиялық науқастарға және әлеуметтік қауіп тобындағы әйелдерге үйде медициналық қызмет көрсетеді   
✔ әйелдердің жыныс мүшелерінің және басқа локализациялардың (тері, сүт бездері) ісік алды және қатерлі ісік ауруларын ерте анықтау мақсатында әйелдерді скринингтік және профилактикалық медициналық тексеруден өткізеді   
✔ отбасын жоспарлау және репродуктивті денсаулық бойынша кеңес беріледі


Науқасқа ЖТМК (Жоғары технологиялы медициналық көмек)алу үшін не қажет?
1. Мамандандырылған маманның қорытындысы
2. ДСБ бойынша ЖТМК комиссиясының оң қорытындысы   
  
Комиссияға құжаттарды емделушінің бекітілген жеріндегі емхананың маманы ұсынады  
Егер емделуші ауруханада болса, емдеуші дәрігер бөлім меңгерушісімен (немесе бастықтың орынбасарымен) бірге құжаттарды электронды пошта арқылы комиссияның қарауына ұсынады.  
  
ЖТМК КОМИССИЯСЫНА ҰСЫНЫЛҒАН ҚҰЖАТТАРДЫҢ ЖИНАҒЫ:       
▪ науқастың жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі
▪ стационарға және (немесе) күндізгі стационарға жатқызу үшін медициналық ұйымға жолдама
▪ амбулаторлық науқасқа медициналық карта немесе стационарға арналған медициналық карта үзіндісі
▪ мамандандырылған мамандардың зерттеулері мен консультацияларының нәтижелері  
  
Комиссия құжаттарды 2 жұмыс күні ішінде қарайды  
  
ЖТМК стационар алмастырушы және стационарлық жағдайда беріледі
  
Ауруханаға жатқызу күнін емхана науқастың құжаттарын алған күннен бастап 2 жұмыс күні ішінде анықтайды  
 Клиника ауруханаға жатқызылған күнді алғаннан кейін науқасқа қай күні туралы хабарлауы тиіс (1 күн ішінде):  
 ✔️ауызша  
 ✔️SMS хабарлама арқылы  
 ✔️«Ауруханаға жатқызу бюросы» порталындағы пайдаланушының шотындағы электронды хабарлама арқылы МАЖ -да  
                                                                                                                                                                                                                                                                                                            
Емхана емделушіге медициналық қызмет көрсетудің тиісті профиліне сәйкес медициналық ұйымды балама таңдау мүмкіндігі туралы хабарлауы тиіс (ЖТМК)


Қандай жағдайда медициналық қызметкерді үйіңізге шақыруға болады?
Егер науқас алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсететін ұйымға хабарласқанда, оның жағдайы 4 -ші санаттағы жедел жәрдем шақырумен байланысты емес деп бағаланса, онда учаскелік дәрігерді / учаскелік медбикені/ фельдшерді үйіне шақыра алады.   
   
Медициналық қызметкерді үйге шақыруды, тіркеу бөліміне, учаскелік медбике немесе фельдшерге ☎️ қоңырау соғу арқылы арқылы рәсімдеуге болады   
   
Жергілікті мейірбикені немесе фельдшерді шақырудың себептері
   
1️⃣ дене температурасының 38° С-тан жоғары көтерілуі   
2️⃣ қан қысымының жоғарылауы   
3️⃣ денсаулыққа қауіпті жағдайлар, аурулар, жарақаттар (есін жоғалтпай, қан кету белгілерінсіз, жағдайдың күрт нашарлауынсыз), медициналық көмек пен үйде кеңес алуды қажет етеді   
   
Жергілікті дәрігерді шақырудың себептері
   
1️⃣ қоңырауды алған кезде МСАК, учаскелік медбике немесе фельдшер дәрігердің қарауын қажет ететін жағдай деп санағанда   
2️⃣ вакцинациядан кейін жағдайдың нашарлауы


Әлеуметтік маңызды аурулары бар науқастар қандай медициналық қызметтерді ала алады?
Әлеуметтік маңызы бар ауруларды (ӘМА) бақылау науқастың тіркеу орнындағы емханада немесе мамандандырылған орталықтарда жүргізіледі

Туберкулез - туберкулезге қарсы орталықтар
Адамның иммун тапшылығы вирусы (АИТВ) ауруы - СПИД -тің алдын алу және бақылау орталықтары
Созылмалы вирусты гепатит және бауыр циррозы - тіркеу орнындағы емхана / гастро- және гепатология орталықтары
Қатерлі ісіктер - онкологиялық орталықтар
Қант диабеті - тіркеу орнындағы емхана
Психикалық, мінез -құлық бұзылулары (аурулар) - психикалық денсаулық орталықтары
Церебральды сал ауруы - тіркеу орнындағы емхана
Жедел миокард инфарктісі (алғашқы 6 ай) - тіркеу орнындағы емхана
Ревматизм - тіркеу орнындағы емхана
Дәнекер тінінің жүйелік зақымдануы - тіркеу орнындағы емхана
Жүйке жүйесінің дегенеративті аурулары - тіркеу орнындағы емхана
ОЖЖ демиелинизациялық аурулары - тіркеу орнындағы емхана
Жетім аурулары - тіркеу орнындағы емхана

Егер емделушіде анықталған ӘМА бар болса жоспарлы түрде бейінді мамандарға бару, диагностикалық зерттеулер (аспаптық және зертханалық), учаскелік дәрігер мен медбикенің қабылдауы және дәрі -дәрмекпен қамтамасыз ету әлеуметтік ауруларды амбулаторлық деңгейде емдеу тізіміне енгізілген



ТМККК және МӘМС-те халықтың қандай санаттары стоматологиялық медициналық көмек ала алады?
ТМККК және МӘМС стоматологиялық көмекті барлық азаматтар пайдалана алмайды.
Бұл азаматтардың санаттары Денсаулық сақтау министрінің № 106 бұйрығымен бекітілген:

Шұғыл стоматологиялық көмекті кімдер ала алады:
1) балалар
2) жүкті әйелдер
3) Ұлы Отан соғысының ардагерлері
4) 1, 2, 3 топтағы мүгедектер
5) "Алтын алқа", "Күміс алқаcымен" марапатталған көп балалы аналар
6) атаулы әлеуметтік көмек алушылар
7) зейнеткерлер
8) инфекциялық, әлеуметтік мәні бар аурулармен және айналасындағылар үшін қауіп төндіретін аурулармен ауыратын науқастар
9) мүгедек балаға немесе бірінші топтағы мүгедекке күтімді жасайтын жұмыс істемейтін адамдар жатады

Жоспарлы стоматологиялық көмекті балалар мен жүкті әйелдер алады

Пациенттер шұғыл стоматологиялық көмекті учаскелік дәрігердің жолдамасынсыз ала алады. Міндетті шарт-стоматологиялық клиника ӘМСҚ жеткізушілерінің деректер базасына кіруі тиіс


Созылмалы аурулар бойынша медициналық көмек алу үшін пациенттің диагнозы болуы керек
Созылмалы аурулар бойынша медициналық көмек алу үшін пациенттің диагнозы болуы керек. Медициналық қызметтердің көлемі және олардың кезеңділігі ҚР ДСМ № 149 бұйрығымен бекітілген. Осы бұйрықта созылмалы аурулар 3 топқа бөлінеді, бұл 
 
1. ТМККК шеңберінде тіркелген емханада байқалатын созылмалы аурулар. Бұған созылмалы жұқпалы аурулар, қан және гемопоэтикалық органдардың аурулары, қан айналымы жүйесінің аурулары, тыныс алу органдарының, ас қорыту органдарының, тірек-қимыл жүйесі мен дәнекер тінінің, эндокриндік жүйенің аурулары, тамақтану және метаболикалық бұзылулар, жүйке жүйесінің аурулары, генитурарлы жүйе, сондай-ақ перинаталды кезеңдегі  
жеке жағдайлар және туа біткен ауытқулар (даму ақаулары), деформациялар және балалардың хромосомдық бұзылулары 
 
2. ТМККК шеңберінде бейінді мамандар байқайтын созылмалы аурулар. Бұл аурулардың 37 тобы кіреді, олардың ішінде инфекциялық аурулар, қатерлі және қатерсіз ісіктер, эндокриндік және неврологиялық, травматологиялық бейіндегі аурулар және т. б. 
 
3. ТМККК шеңберінде және МӘМС жүйесінде консультациялық-диагностикалық орталықтарда (мамандандырылған медициналық ұйымдарда) бейінді мамандардың байқайтын созылмалы аурулары мен жағдайлары жатады. Бұған қан және қан түзетін органдардың аурулары, жұқпалы және паразиттік аурулардың салдары, эндокриндік жүйенің аурулары, тамақтанудың бұзылуы және метаболикалық бұзылулар, генитурарлы, жүйке жүйесінің аурулары, көз аурулары, есту, тыныс алу және ас қорыту жүйесі, қан айналымы жүйесі, тері аурулары, тері астындағы тіндер және тірек-қимыл жүйесі, зақымдану кіреді. перинаталдық кезеңде, көздің, құлақтың, бет пен мойынның туа біткен ауытқулары (даму кемістіктері), жарақаттар, ағзалар мен тіндерді транспланттаудан кейінгі жай-күйлері жатады

Алғашқы екі тізбеге кіретін аурулар бойынша медициналық көмекті ауру анықталған жағдайда МӘМС-те сақтандырылмаған пациент те ала алады. Созылмалы аурулардың үшінші тобында медициналық көмек алу үшін пациентте міндетті түрде сақтандырылу мәртебесі болуы тиіс
 
Созылмалы ауру бойынша диагнозды растайтын медициналық құжаттары бар учаскелік дәрігер немесе профильді маман белгілей алады. Диагнозды белгілеу үшін пациентте диагностикалық зерттеулердің нәтижелері, профильді маманның қорытындысы немесе ауру бейіні бойынша науқастың картасынан үзінді (егер сіз ауруханаға жатқызылған болсаңыз) болуы тиіс


Мен жұмыс беруші ретінде міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне неліктен қатысуым керек?
Сақтандыру медицинасы сіздің қарамағыңыздағы жұмыскерлердің тапқан табысына қарамастан медициналық көмектің барлық түрлерін алуына мүмкіндік береді. Оның ішінде жоспарлы стационарлық көмек те, дәрі-дәрмекпен қамту да, жоғары мамандандырылған медициналық қызмет түрлері мен оңалту да, диагностикалық-консультациялық көмек те, медбике күтімі мен паллиативтік көмек те бар.  Мәселен, егер сіздің қарамағыңыздағы жұмыскер ауыр сырқатқа шалдықты делік. Қымбат ем-дом жасау қажет болғандықтан, ол ұзақ уақыт сырқатына байланысты демалыс алуға мәжбүр болады. Бағасы шарықтап тұрған медициналық қызмет құнын өтеуге мүмкіндігі болмағандықтан жұмыс беруші мен еңбек ұжымынан көмек сұрайды. Бұл барлық тараптардың шығынын арттыратыны сөзсіз. Әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде сырқатты емдеу, күту мен оңалтуға кететін шығындарды Медициналық сақтандыру қоры өз мойнына алады. Сонымен қатар, жұмыс берушілер мен жұмыскерлердің жарналары бірінші кезекте денсаулық сақтау жүйесіндегі бастапқы бөлікті (звеноны) кеңейтуге, ауруханаға түсу фактілерін төмендету мақсатындағы профилактикалық шараларды арттыруға жұмсалады. Нәтижесінде тиімді емханалық-амбулаториялық көмек есебінен жұмыскерлердің жұмыстан қалу уақыты азаяды. Өкінішке орай, қазір нарықтағы жұмыс берушілердің бәрі бірдей жұмысшыларына әлеуметтік пакет, соның ішінде медициналық сақтандыру қызметін ұсына алмайды. Оны тек жоғары білікті мамандарды тартудағы басымдық ретінде пайдаланатын ірі компаниялар саны шектеулі ғана. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру енгізілгеннен кейін аталған әлеуметтік пакет еңбек нарығына қатысушылардың бәріне қолжетімді болмақ. Бұл өз кезегінде кадр мәселесін шешіп береді. Мысалы, экономикасы дамыған, еңбек өнімділігі жоғары елдер міндетті медициналық сақтандыру жүйесіне басымдық береді. Себебі, сақтандырудың бұл үлгісі шығындарды қысқартып, өндіріс көлемі мен кәсіпорынның табысын арттыру арқылы бизнеске экономикалық пайда әкеледі. Медициналық сақтандыру жүйесінің негізгі  артықшылығы – жұмыскердің еңбекке уақытша жарамсыздығынан туындайтын өндірістік шығындарды қысқартуға мүмкіндік беретіндігінде. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанда жыл сайын 2,6 млн. астам адам жұмысқа уақытша қабілетсіздігіне байланысты еңбекке жарамсыздық парақтарын алады екен. Әр жұмыскердің күн сайын 12,6 мың теңгенің өнімін өндіретінін (немесе қызметін көрсететінін) ескерсек, жұмыс берушілердің жыл сайынғы шығыны 370 млрд. теңгеге жуықтайды. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру шеңберінде сапалы алғашқы көмек алу, қажетті дәрі-дәрмектермен қамтамасыз ету, еліміздегі үздік клиникаларда тиімді емделу және қымбат бағалы операциялар жасату мүмкіндігі жұмыс істейтін әр азаматтың денсаулығын сақтауға, еңбекке жарамсыздық қағаздарының мерзімін қысқартуға және жұмыс берушілердің шығындарын азайтуға ықпал етпек.
Медициналық сақтандыру жүйесіне жұмыс берушілер аударатын төлемдердің көлемі қандай болуы тиіс?

Міндетті медициналық сақтандыру туралы заңға ұсынылып отырған түзетулерге сәйкес, жұмыс берушілердің ай сайын Қорға аударатын жарналарының көлемі мынадай болмақ:

  • 2017 жылғы 1 шілдеден бастап – әр жұмыскердің табысының (еңбекке ақы төлеу қорының қаражатынан) 1 %;
  • 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – әр жұмыскердің табысының (еңбекке ақы төлеу қорының қаражатынан) 1,5 %;
  • 2020 жылғы 1қаңтардан бастап – әр жұмыскердің табысының (еңбекке ақы төлеу қорының қаражатынан)  2%;
  • 2022 жылғы 1 қаңтардан бастап – әр жұмыскердің табысының (еңбекке ақы төлеу қорының қаражатынан) 3%.

Мамандар болжамынша, 2018 жылы орташа айлық жалақы 152 106 теңгені құрауы тиіс, 2018 жылдың 1 қаңтарынан жұмыс беруші Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына ай сайын 2 281,6 теңге немесе өз қаражаты есебінен сол соманың 1,5%-ын  аударады.  

Жұмыс берушінің жарна төлеу тәртібі Зейнетақы қорына жарна аудару тәртібіне ұқсас. Жұмыс беруші әр есептік айдың 15-іне дейін өз қызметкерлеріне аударылған жарна жөнінде мәлімет беруі тиіс.

Төлемді кез келген екінші деңгейлі банктер немесе Қазпочта бөлімшелері арқылы «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының шотына аударуға болады (басқа да әлеуметтік төлемдермен қатар). Жұмыс берушілер үшін төлем белгілеу коды (ТБК) – 121.  

Одан әрі мемлекеттік корпорация Медициналық сақтандыру қорына төлемдерді өзі бөледі. Кейде жарна аударып жіберген кезде қателіктер болып жатады: ЖСН не ТӘА қате көрсету, мөлшерлемені қате ұстап қалу, есептеу базасының 15 ең төменгі айлық жалақыдан жоғары асып кетуі мүмкін, төлем өңделгеннен кейінгі 2-3 жұмыс күні ішінде тексеру қажет.

Сонымен қатар, жұмыс беруші 2019 жылдан бастап қарамағындағы жұмыскердің айлық жалақысынан 1 %, 2020 жылдан бастап 2 % ұстап, Қорға аударып отырады. Аударым/жарна төленетін ай сайынғы табыс ең төменгі жалақының 15 еселенген сомасынан аспауы тиіс (2017 жылы – 366 885 теңге).

Табыстың мынадай түрлерінен сақтандыру төлемдері мен жарналар алынбайды:

  • қызмет бабындағы іс-сапарларға төленетін өтемақы және қызмет бабына қарай;
  • барып-келіп істейтін жұмыстар үшін төленетін жол шығыны;
  • далалықта жұмыс істейтін жұмыскерлерге төленетін қосымша ақы;
  • жұмыскерлерді жеткізуге, оқу мен оқу құралдарының ақысын төлеуге және бюджет есебінен алынатын өтемақыға қатысты шығындар;
  • еңбек демалысына қосымша сауықтыру үшін төленетін жәрдемақы, медициналық қызмет ақысына арналған төлемдер, бала туғанда, (жақыны) қайтыс болғанда берілетін 8 төменгі айлық жалақы шеңберіндегі көмек ақша;
  • стипендия;
  • сақтандыру сыйақысы.

Жұмыс беруші әлеуметтік жағынан аз қамтылғандар санатына жататын жұмыскерлер  үшін, сондай-ақ, әскерилер, арнайы мемлекеттік органдар мен құқық қорғау органдарының қызметкерлері үшін жарна төлеуден босатылады.

Жұмыс беруші міндетті әлеуметтік сақтандыру жарнасын аудару тетігін қалай пайдаланады?

Жұмыс беруші қарамағындағы жұмыскерлер үшін жарнаны және/немесе аударымдарды ай сайын аударып отырады.

Есептелген аударымдарды және/немесе жарналарды заңды тұлғалар  Мемлекеттік корпорация арқылы Қордың шотына әр есептік айдың 25-інен кешіктірмей аударылады.

Жеке кәсіпкерлер жарнаны қалай төлейді?
Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 16 қарашадағы №405-V "міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы" Заңының (МӘМС туралы Заң) 14-бабының 1-тармағына сәйкес жұмыс беруші МӘМС аударымдарын төлеуші болып есептеледі. Осы баптың 2-тармағында жарналарды төлеушілер жалдамалы қызметкер, жеке кәсіпкерлер, азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша табыс алатын жеке тұлғалар болып табылады. Егер сіз жеке кәсіпкер (ЖК) болсаңыз, онда МӘМС туралы заң бойынша сізде ЖК ретінде өзіңіз үшін жарна төлеу бойынша міндеттеріңіз бар, 2021 жылы олардың мөлшері 2975 теңгеге тең, бұл 1,4 ЕТЖ-ның 5% - ы. Төлемді банктің немесе "Қазпочтаның" кез келген бөлімшесі арқылы "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясының шотына (басқа да әлеуметтік төлемдермен қатар) жеке кәсіпкерлер мен азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша жұмыс істейтін жеке тұлғалар үшін төлем белгілеу кодын (ТБК) көрсете отырып, 122 төлеуге болады. Бұдан әрі Мемлекеттік корпорация медициналық сақтандыру қорына төлемдерді өзі бөледі. Сондай-ақ, 2-3 жұмыс күні ішінде қаражаттың қайтарылуын тексеру қажет. Төлемдерді Жөнелту кезіндегі барынша ықтимал қателер: ЖСН немесе толық аты - жөні қате көрсетілуі, қате есептелген мөлшерлемелер және аударым базасының 15 ЕТЖ-дан асып кетуі. Сондай-ақ, егер ЖК-де жалдамалы жұмыскерлер болса, онда олар үшін жұмыс беруші ретінде жұмыскерлердің жалақысының 2% мөлшерінде аударымдар жасау және олардың жалақысынан жалақы мөлшерінің 2% мөлшерінде жарналарды ұстап қалу қажет екенін ұмытпаған жөн
Егер жеке кәсіпкердің қарамағында жұмыс істейтін жалдамалы жұмыскерлер болса, олар үшін жарнаны қалай төлейді?

Жұмыскерлер үшін қарастырылған аударым мөлшері 2017 жылғы 1 шілдеден бастап – әр жұмыскердің табысының 1 %, 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап – 1,5 %, 2020 жылғы 1қаңтардан бастап – 2%, 2022 жылғы 1 қаңтардан бастап – 3%.

Жалдамалы жұмыскер үшін қарастырылған аударым мөлшері 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап – 1 %, 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап – 2%.

Жұмыс беруші еңбек келісімшарты бойынша жұмыс істейтін әрбір жалдамалы жұмыскер үшін заң жобасына сәйкес ай сайын былайша жарна есептеп, аударуы тиіс:

- 2017 жылдың 1 шілдесінен бастап, жеке кәсіпкердің табысы есебінен,  МӘМС-ға  есептелген табыстың 1% мөлшерінде жарна аударады.   Мысалы: 2017 жылдың шілде айына жұмыскерге 60 000 теңге сомасында айлық жалақы есептелген, шілде айына

МӘМС-ға аударылатын жарна сомасы 600 теңгені құрайды (формула – 60 000 теңге х 1%).

- жұмыскер МӘМС-ға  2019 жылдың 1 қаңтарынан бастап, жалдамалы жұмыскердің айлық жалақысынан ұстап қалу арқылы, есептелген табыстың 1% мөлшерінде жарна аударады. Мысалы: 2019 жылдың қаңтар айынан жұмыскерге 60 000 теңге сомасында айлық жалақы есептелген, оның шілде айына МӘМС-ға аударатын жарна сомасы 600 теңгені құрайды (формула – 60 000 теңге х 1%). 

Әр жұмыскер үшін осылай.

Егер ЖК қызметі ресми түрде тоқтатылған болса, оның иесі жарнаны қалай төлейді?

Егер ЖК өз қызметін тоқтатса, кәсіпкердің басқа кіріс көзі болмаса, онда азамат басқа тұлға (белсенді емес тұрғындар) ретінде 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап ТАЖ-ның 5% төлейді.

Егер бұрынғы немесе қызмет етіп тұрған кәсіпкер  тұрғындардың жеңілдік санатына кірсе, онда бірінші кезекте, 14 жеңілдік санатына жататын адам ретінде 2018 жылдың 1 қаңтарынан мемлекет есебінен жарна төленеді. Мұндай жағдайда жеке кәсіпкердің өзі ешнәрсе төлемейді.

Шаруа қожалықтарының жұмыскерлері, базардағы саудагерлер жарнаны қалай төлейді?

Шаруашылық басшысы – ЖК. Бұл дегеніңіз, 2017 жылдың 1 шілдесінен бастап ол өзі үшін 2 ТАЖ 5% мөлшерінде жарна төлейді деген сөз.

Егер шаруа қожалығының мүшелері болса, және олар ЖК болмаса, онда олар 2018 жылдың 1 қаңтарынан 5% мөлшерінде өз беттерінше жарна төлеулері тиіс.

Егер ШҚ-ның жалдамалы жұмыскерлері болса, онда жұмыс беруші ретінде олар үшін шаруа қожалықтары 2017 жылдың 1 шілдесінен бастап есептеу объектісінен – жұмыскер табысынан, бірақ 15 еселік мөлшердегі төменгі айлық жалақыдан жоғары асырмай, өз жұмыскерлері үшін жарна төлейді.

Маусымдық жұмыскерге жалақы нақты айға төленеді, сондықтан да жарнаны сол ай үшін аударады.

Егер аталған санаттағы азаматтардың одан әрі жұмысы болмаса, олар басқа санаттағы тұлғаларға жатқызылады және өз бетінше сақтандыру жарнасын төлеуге міндеттеледі: 2018 жылдың 1 қаңтарынан ТАЖ-ның  5% мөлшерінде. Есіңізге саламыз, оларда, соңғы жарна төлеген уақыттан бастап үш ай бойы медициналық көмек алу мүмкіндігі сақталады.

Базарлардағы саудагерлер, егер олар жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген болса, жарнаны халықтың экономикалық белсенділігі төмен бөлігінің өкілі ретінде төлейді. Бұл топтағылардың ай сайынғы жарнасы төменгі айлық жалақының 5 пайызын құрамақ.

Егер саудагер жалданып жұмыс істейтін болса (базардағы саудагерлер) жарна жұмыс беруші төлейтін табыс деңгейінде есептеледі.

Егер жеке кәсіпкер зейнеткер не мүгедек санатында болса, медициналық сақтандыру үшін жарна төлеуі тиіс пе?

Егер өзі не жалдамалы жұмыскерлері, немесе бухгалтері төмендегі санаттардың біріне жататын болса, жеке кәсіпкер жарна төлемейді:

1) Балалар (18 жасқа дейінгі);

2) Зейнетақы алушылар, оның ішінде Ұлы Отан соғысы қатысушылары және мүгедектері;

3) «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған, немесе бұрын «Батыр ана» атағын алған, сондай-ақ І және ІІ дәрежелі «Ана даңқы» ордендерімен марапатталған көп балалы аналар;

4) Орта, техникалық және кәсіби, орта білімнен кейінгі, жоғары білім, сондай-ақ жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында күндізгі оқу нысанында білім алып жатқан адамдар.

Азаматтық-құқықтық сипаттағы келісімшарт бойынша (АҚС) жұмыс істейтін жеке тұлғалар жарнаны қалай төлеуі тиіс?

Бухгалтерлік қызмет (немесе басқа қызметтер) көрсетуге азаматтық-құқықтық сипаттағы келісімшарт жасасқан жеке тұлға үшін жеке кәсіпкер 2017 жылдың 1 шілдесінен бастап, келісімшарт сомасының 5% мөлшерінде есептеп, жарна аударуға міндетті. Мысалы: шілде айына бухгалтермен 20 000 теңгеге шарт жасалса, төленетін жарна сомасы 1000 теңгені құрайды (формула: 20 000х5%).

Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына адвокаттар, нотариустар, медиаторлар жарнаны қалай төлейді?

Төлеушілердің аталған санаттары жеке кәсіпкерлер төлейтін төлем механизмі бойынша, 2017 жылдың 1 шілдесінен бастап ТАЖ 5% мөлшерінде немесе 2446 теңге жарна аударады.

Менің қызметкерлерім қымбат медициналық көмек ала ала ма?

Ия, әрине, олар жасай алады. Әлеуметтік медициналық сақтандыру сіздің қызметкерлеріңізге жоғары мамандандырылған медициналық көмек алуға мүмкіндік береді, оның құны жұмыс беруші де, қызметкерлердің өздері де жасаған төлемдер сомасынан едәуір асып кетуі мүмкін.

МӘМС жүйесінің ынтымақтастығы мен әділдігі қағидаттары жүйеге қолда бар кірістен жарналар төлеуді және жарналардың мөлшеріне қарамастан қажетті көлемде медициналық көмек алуды көздейді.

Жұмыс беруші міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне төленген жарналарын қадағалай ала ма?

Қор арнайы сауал негізінде сіздің қарамағыңыздағы қызметкерлердің мәртебесі (сақтандырылған немесе сақтандырылмаған) мен сұралып отырған уақыт аралығында төленген сома туралы ақпарат береді.

Сонымен қатар, жұмыс беруші Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының қызметіне қоғамдық бақылау жүргізу процесіне қатыса алады. Оның мынадай жолдары бар:

  • Қордың қоғамдық кеңесіне мүше болып – оның қызметінің ашықтығын қамтамасыз етуге атсалысу;
  • Кәсіби қауымдастыққа мүше болып – стандарттарды қарауға және тарифтерді бекітуге қатысу.

Маусымдық жұмыстарда істейтін тұрақты табысы жоқ азаматтар ӘМСҚ-на жарнаны қалай төлейді?

Маусымдық жұмыстармен айналысатын азаматтар үшін жарнаны жұмыс беруші төлейді. Ал, табыс тоқтаған кезең үшін Әлеуметтік сақтандыру қорына екінші деңгейлі банктер немесе Қазпошта бөлімшелері арқылы өз бетінше төлеуіне болады. Жарна мөлшері – төменгі айлық жалақының 5%.

Мен жұмыс беруші ретінде өз қызметкерлеріме қызмет көрсететін медициналық ұйымды таңдауға хақым бар ма?

Жоқ, таңдай алмайсыз. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде әр адам қызмет көрсететін ұйымды өзі таңдайды.

Жұмыс беруші медицина ұйымын ерікті сақтандыру жүйесінде ғана таңдай алады.

Менің қарамағымда жұмыс істейтін қызметкерлер ерікті сақтандыру есебінен жеке меншік клиникалардың көмегіне жүгінеді. Мен міндетті медициналық сақтандыру қорына не үшін жарна төлеуім керек?

Жұмыс берушілер өз қарамағында жұмыс істейтін қызметкерлер үшін ерікті медициналық сақтандыру (ЕМС) келісімшарттарын бекітеді. Жұмыскер ерікті сақтандыру пакеті шеңберінде медициналық көмектің белгілі бір көлемін ғана ала алады. Ол бойынша жұмыс беруші аударған ақшадан (лимиттен) тыс қосымша қызмет түрлері көрсетілмейді. Ал, міндетті медициналық сақтандыру жүйесінде көрсетілетін медициналық көмек көлемі мен сомасы шектелмейді.

Сонымен қатар, жұмыс беруші мен жұмыскердің келісімі бойынша ЕМС келісімшартына міндетті әлеуметтік сақтандыру пакетіне кірмейтін қызметтер тізімін енгізуге болады. Міндетті сақтандыру пакетіне кірмейтін медициналық қызмет түрлерін ЕМС арқылы алуға болады. Мысалы: ересектерге арналған стоматология, зиянды өндіріс орындарында жұмыс істейтін қызметкерлерді міндетті медициналық тексеруден өткізу, санаторлық-курорттық ем, косметология т.б.

Оған қоса, ЕМС жүйесінде жеке меншік клиникалар тарапынан көрсетілген қызмет ақысын өсіріп көрсету қаупі жоғары. Бұл жұмыс берушінің күтілмеген шығындарын арттырады. Сондай-ақ, ерікті медициналық сақтандыру жүйесінде тапсырыс берушінің (жұмыс берушінің) көрсетілген қызмет сапасын бақылау тетігі жоқ. Міндетті медициналық сақтандыру жүйесінде Қор медициналық қызмет сапасын бақылайды, сақтандырылған азаматтардың құқықтары мен мүдделерін қорғайды.

Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарнаны міндетті төлеу және мемлекет, жұмыс беруші мен азаматтардың ортақ жауапкершілігі принципіне негізделген.

Жұмыс берушілер салықтан қашып жұмыскерлерінің санын жасырып қалмай ма?

Өкінішке орай, табысын жасыру және «көлеңкелі» тәсілмен жалақы беру үрдісі, салықтан жалтару тәсілі кез-келген экономикада кездеседі. Салық органдары тарапынан бұл проблеманы шешудің әртүрлі тәсілдері мен жолдары қарастырылған.

Біріншіден, жұмыскер медициналық ұйымға электронды жүйе арқылы хабарласқан кезде жұмыс беруші жасаған аударымдар (2017 жылдан бастап) мен жұмыскердің өз жарнасы (2019 жылдан бастап) салыстырылады, олардың қаншалықты дер кезінде аударылғаны тексеріледі. Жұмыскер сол арқылы жұмыс берушінің аударымдарын бақылай алады.

Екіншіден, салық органдары Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына аударылған жарналар туралы декларация қабылдайды. Сол декларация негізінде қарыз (берешек) өндіріледі.

Қазіргі таңда экономикалық жағдай едәуір жақсарды. Отандық кәсіпорындарда 6,5 млн астам адам жұмыс істейді. Жұмыс берушілер Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына ай сайын 53 млрд теңге төлеп отыр. Ал, Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына өз қызметкерлері үшін 23 млрд теңге аударады. Осы жерде халықтың экономикалық белсенділігі төмен тобын сақтандыруды мемлекет өз мойнына алып отырғанын атап өту қажет. Сол арқылы үкімет енгізіліп отырған медициналық сақтандыру жүйесінің тұрақты қызмет етуіне жағдай жасамақ.

ӘМСҚ-на аударымдар мен жарналарды есептеу кезінде Республикалық бюджет туралы заңмен тіисті қаржы жылына белгіленген төменгі айлық жалақының 15 еселік мөлшер деңгейіндегі шектеу не ұшін енгізілген?

Экономикадағы салық пен алым жинау жүйесі – мемлекеттің ауқаттылардан бастап ауқаты аздардың кірістерін әділетті бөлу құралы. Сонымен бірге, ресми табыстарын қысқартуға және жасыруға деген ұмтылыстарын азайту тетіктері қолданылуда. Бұл әдетте, табыстардан алынатын алымдардың жоғары мөлшерін шектеп, табыстың шамамен 2-3 еселік мөлшерінде белгіленеді. МӘМС жүйесінде аударымдар мен жарналар мөлшерін белгілегенде де осындай тетік қолданылады,  ол ел экономикасындағы орташа айлық жалақының 2,5 еселік мөлшеріне тең.

Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына аударымдар және (немесе) жарналар аударудан жалтарған жағдайда қандай шаралар қолданылады?

Мемлекеттік кірістер (салық комитеті) органдары аударымдар мен жарналардың уақытылы және толық аударылуына бақылау жүргізеді.

Егер жеке кәсіпкер аударымдар мен (немесе) жарналар төлеуден жалтарса, онда Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық кодексінің 92-1 бабына сәйкес, мынадай тәртіпте әкімшілік жауапкершілік қарастырылған:

1. Мемлекеттiк әлеуметтiк сақтандыру қорының және "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясының Қазақстан Республикасының мiндеттi әлеуметтiк сақтандыру туралы заңнамасында белгiленген мерзiмдерде әлеуметтiк төлемдердi төлемеуi лауазымды адамдарға отыз айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.

2. Әлеуметтік аударымдарды төлеушінің:

1) Әлеуметтiк аударымдар жүргiзiлетiн мiндеттi әлеуметтiк сақтандыру жүйесiне қатысушылардың тiзiмдерiн мемлекеттік кіріс органына ұсынбауы;

2) Әлеуметтiк аударымдарды төлемеу (аудармау), уақытылы және (немесе) толық төлемеуі (аудармау);

3) Қазақстан Республикасының мiндеттi әлеуметтiк сақтандыру туралы заңнамасында көзделген жағдайларда мемлекеттік кіріс органдарының өкiмiмен касса бойынша барлық шығыс операцияларын тоқтатпауы түрiнде жасалған Қазақстан Республикасының мiндеттi әлеуметтiк сақтандыру туралы заңнамасында көзделген мiндеттердi орындамауы не тиiсiнше орындамауы ескерту жасауға әкеп соғады.

3. Осы баптың екiншi бөлiгiнде көзделген, әкiмшiлiк жаза қолданылғаннан кейiн бiр жыл iшiнде қайталап жасалған іс-әрекеттер жеке нотариустарға, жеке сот орындаушыларына, адвокаттарға, шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – төленбеген (аударылмаған), уақытылы және (немесе) толық төленбеген (аударылмаған) әлеуметтiк аударымдар сомасының жиырма, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – отыз, iрi кәсiпкерлiк субъектiлерiне елу пайызы мөлшерiнде айыппұл салуға әкеп соғады.

Жұмыс беруші және өз өзіне жарна аударатын жұмыскер тарапынан, олар сырқаты немесе еңбекке жарамсыздығы салдарынан ұзақ уақыт жұмыс істемесе (еңбекке жарамсыздық парағы бойынша) ӘМС Қорына жарналар төлеу тәртібі қандай болмақ?

Мұндай жағдайларда уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша есептелген әлеуметтік жәрдемақы табыс көзі саналады.

Жұмыскерлері жыл бойы медицина ұйымдарының көмегіне жүгінбеген жұмыс берушінің төлеген аударымдары қайтарыла ма?

Жоқ, жұмыскерлері медицина ұйымдарының көмегіне жүгінбеген жұмыс берушінің аударған аударымдары қайтарылмайды. Бұл ортақ жауапкершілік пен теңдікке негізделген әлеуметтік сақтандыру жүйесінің негізгі қағидаттарына (принциптеріне) қайшы келеді. Төленген қаражат осы аралықта сырқаттанып, медициналық көмекке жүгінген сақтандырылған азаматтардың еміне жұмсалады.

Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі мемлекет, жұмыс беруші мен азаматтардың ортақ жауапкершілігіне негізделген.

МӘМС жүйесіне кешігіп кірген жағдайда қандай берешекті өтеу қажет?

Заңға сәйкес, сақтандырылған азамат мәртебесін алу үшін өткен 12 айдың берешегін өтеу қажет. 3 ай берешегі бар азаматтың МӘМС пакеті аясында медициналық көмек алу құқығы сақталады.

Медициналық көмек алмаса да Қорға жүйелі түрде жарна аударып отыратын жеке тұлғалар мен еңбек ұжымдарын ынталандыратын қандай да бір шаралар болашақта қолданылуы мүмкін бе?

Қолданыстағы заңда ынталандыру төлемдерін төлеу немесе ынталандыру шараларын ұсыну нормалары қарастырылмаған.

Біздің кәсіпорнымызда ведомствоға қарасты санитарлық-медициналық бөлімше бар. Біз тиісті емді кәсіпорын есебінен сол жерден қабылдаймыз. Ендеше Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына не үшін жарна төлеуіміз керек?

«Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» заңға сәйкес, барлық азаматтар сақтандыру жарнасын төлеуге міндетті. Сіздің кәсіпорындағы санитарлық-медициналық бөлімшеге келер болсақ, бөлімше Қор жариялаған емханалық-амбулаториялық, санитарлық көмек көрсету жөніндегі конкурстарға қатысып, қосымша табыс табуына болады.

ҮЕҰ қызметкерлері жарна төлеушілердің қай санатына жатады?

Үкіметтік емес ұйымдардың (ҮЕҰ) қызметкерлері жалдамалы жұмыскерлер қатарына жатады, медициналық сақтандыру аударымдары мен жарналарын ҮЕҰ әкімшілігі аударады.  Егер, ҮЕҰ қызметкері мемлекет жарна төлейтін тұлғалар санатына жататын болса, онда ҮЕҰ мұндай жұмыскерлер үшін аударымдар мен жарналар төлеуден босатылады.

ЕАЭО - дан келген еңбекші көшіп-қонушы шетелдіктер үшін ТМККК қандай көлемде қолжетімді болады?
Мүше мемлекеттердің еңбекшілеріне және отбасы мүшелеріне медициналық көмек көрсету туралы хаттаманың (ЕАЭО туралы шартқа № 30 қосымша) 4 және 5-тармақтарына сәйкес мүше мемлекеттер өз аумағында мүше мемлекеттердің еңбекшілеріне және отбасы мүшелеріне жұмысқа орналастырушы мемлекеттің азаматтарына ұсынылатын тәртіппен және шарттарда шұғыл және кезек күттірмейтін нысандарда тегін алу құқығын береді. Медициналық сақтандыру полисінің бар-жоғына қарамастан, бұл адамдарға шұғыл және шұғыл көмек тегін көрсетіледі. Емделушінің өміріне немесе айналасындағылардың денсаулығына тікелей қауіп төнгеннен кейін емдеуді жалғастырған жағдайда көрсетілген қызметтердің нақты құнын төлеуді тікелей пациент немесе жұмысқа орналастырушы мемлекеттің заңнамасында тыйым салынбаған өзге де көздерден тарифтер немесе шарттық бағалар бойынша жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2011 жылғы 30 қыркүйектегі № 665 бұйрығымен бекітілген көшіп келушілерге медициналық көмек көрсету қағидасының 10-тармағына сәйкес ТМККК шеңберінде көшіп келушілерге аурулар тізбесіне сәйкес айналасындағыларға қауіп төндіретін қатты аурулар кезінде тегін медициналық көмек көрсетіледі. Қалған жағдайларда медициналық көмек ақылы негізде көрсетіледі. ЕАЭО - дан келген еңбекші көшіп-қонушылар үшін ТМККК шеңберіндегі медициналық көмектің көлемі ЕАЭО туралы шартта айқындалған, яғни оларға шұғыл және шұғыл медициналық көмек көрсетіледі. Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 1 сәуірдегі № 194 (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылы 11 маусымда № 11317 болып тіркелген) "Қазақстан Республикасының аумағында тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар қоршаған ортаға қауіп төндіретін жіті аурулардың тізбесін бекіту туралы" бұйрығына сәйкес, шетелдіктер айналасындағыларға қауіп төндіретін аурулар кезінде медициналық көмек ала алады, тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін алуға құқығы бар " (19 инфекциялық ауру). Дифтерия Қызылша Қызамық Көкжөтел Скарлатина Желшешек Эпидемиялық паротит А, В С Паратифтері Полиомиелит Тұмаудың атипті түрлері Менингококк инфекциясы Тырысқақ Іш сүзегі Туберкулез (туберкулез микобактериясының болуына қақырық жағындысын екі рет конверсиялауға жеткенге дейін бактерия бөлетін өкпе туберкулезі; науқастың өміріне қауіп төндірмейтін жағдайға жеткенге дейін және туберкулез микобактериясының болуына қақырық жағындысын екі рет конверсиялауға жеткенге дейін туберкулездің жіті прогрессивтік нысандары (менингит, милиарлық туберкулез); медициналық сүйемелдеусіз өз бетінше қозғалуға мүмкіндік беретін жағдайға жеткенге дейін жұлын функциясы бұзылуымен асқынған омыртқа туберкулезі) Күйдіргінің өкпе түрі Оба Геморрагиялық вирустық қызба А, Е вирустық гепатиттері Безгек
Жұмыс беруші ЕАЭО-ның шетелдік азаматы үшін ақы төлеуге міндетті ме, әлде ол опция ретінде қалады ма?
"МӘМС туралы" Заңның 2 және 3-тармақтарына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер, сондай-ақ оралмандар МӘМС жүйесінде Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және міндеттерді атқарады. Халықаралық шарттың талаптарына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында уақытша болатын шетелдіктер мен олардың отбасы мүшелері МӘМС жүйесінде Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және міндеттер атқарады. Бірге тұратын жұбайы (зайыбы) және балалары шетелдіктердің отбасы мүшелері болып табылады. ЕАЭО туралы шарттың 98-бабының 3-тармағына сәйкес мүше мемлекеттердің еңбекшілері мен отбасы мүшелерін әлеуметтік қамсыздандыру (зейнетақыдан басқа) жұмысқа орналастырушы мемлекеттің азаматтары сияқты шарттарда және тәртіппен жүзеге асырылады. ЕАЭО туралы шарттың 96-бабы 5-тармағының тоғызыншы абзацына сәйкес, әлеуметтік қамсыздандыру - бұл еңбекке уақытша қабілетсіздік жағдайына және анаға байланысты міндетті сақтандыру, өндірістегі жазатайым оқиғалардан және кәсіптік аурулардан міндетті сақтандыру және міндетті медициналық сақтандыру. Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты және уақытша тұратын ЕАЭО шарты мемлекетінің азаматтары-шетелдіктер мен оралмандар үшін олардың жұмыс берушілері көрсетілген шетелдіктердің МӘМС жүйесінде медициналық көмек алуы үшін МӘМС-ке аударымдар төлеуге міндетті. Жұмыс берушілердің қорға төлеуге жататын аударымдары мынадай мөлшерде белгіленеді: - 2017 жылғы 1 шілдеден бастап-қызметкерге есептелген табыстардың 1 пайызы; - 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап - қызметкерге есептелген табыстардың 1,5 пайызы; - 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - қызметкерге есептелген табыстардың 2 пайызы; - 2022 жылдың 1 қаңтарынан бастап - қызметкерге есептелген табыстың 3 пайызы.
ҚР-да келісімшарт бойынша жұмыс істейтін ЕАЭО азаматтары-шетелдіктердің отбасы мүшелеріне не істеу керек? ЕЭО-дан келген көшіп-қонушы немесе еңбек мигрантының жұбайы жарна төлеп, өз бетінше сақтандырыла ала ма? Оларға МӘМС толық пакеті ұсынылады
"МӘМС туралы" Заңның 2 және 3-тармақтарына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер, сондай-ақ оралмандар МӘМС жүйесінде Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және міндеттерді атқарады. Халықаралық шарттың талаптарына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында уақытша болатын шетелдіктер мен олардың отбасы мүшелері МӘМС жүйесінде Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және міндеттер атқарады. Бірге тұратын жұбайы (зайыбы) және балалары шетелдіктердің отбасы мүшелері болып табылады. ЕАЭО туралы шарттың 98-бабының 3-тармағына сәйкес мүше мемлекеттердің еңбекшілері мен отбасы мүшелерін әлеуметтік қамсыздандыру (зейнетақыдан басқа) жұмысқа орналастырушы мемлекеттің азаматтары сияқты шарттарда және тәртіппен жүзеге асырылады. ЕАЭО туралы шарттың 96-бабы 5-тармағының тоғызыншы абзацына сәйкес, әлеуметтік қамсыздандыру - бұл еңбекке уақытша қабілетсіздік жағдайына және анаға байланысты міндетті сақтандыру, өндірістегі жазатайым оқиғалардан және кәсіптік аурулардан міндетті сақтандыру және міндетті медициналық сақтандыру. ЕАЭО туралы шарттың 96 - бабы 5-тармағының тоғызыншы абзацына сәйкес еңбек қызметі-бұл еңбек шарты негізіндегі қызмет немесе осы Мемлекеттің заңнамасына сәйкес жұмысқа орналастырушы мемлекеттің аумағында жүзеге асырылатын азаматтық-құқықтық шарт негізінде жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) жөніндегі қызмет. Егер шетелдік-ЕАЭО шартына қатысушы мемлекеттің азаматы Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын немесе оралман болып табылса, онда ол Қазақстан Республикасының азаматтары сияқты, оның ішінде МӘМС-ке жарналарды төлеу жөніндегі міндеттерді атқарады. МӘМС жүйесі мемлекеттің, жұмыс берушілер мен азаматтардың ортақ жауапкершілігі қағидатына негізделгенін ескере отырып, басқа да еңбек етуші шетелдіктер-ЕАЭО шартына қатысушы мемлекеттердің азаматтары, оның ішінде азаматтық-құқықтық шарт негізінде қызметті жүзеге асыратын азаматтар және олардың отбасы мүшелері, сондай-ақ МӘМС-ке жарналарды Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең төлеуге міндетті. Жұмыскерлердің қорға төленуге жататын жарналары мынадай мөлшерде белгіленеді: - 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап-жалақының 1 пайызы; - 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - жалақының 2 пайызы. Азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша табыс алатын жеке тұлғалардың жарналары 2017 жылғы 1 шілдеден бастап осындай шарт бойынша алынатын табыстың 5 пайызы мөлшерінде белгіленеді. ЕАЭО туралы шартқа қатысушы мемлекеттер азаматтарының шетелдік еңбекшілердің отбасы мүшелерінің жарналары 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақы мөлшерінің 5 пайызы мөлшерінде белгіленеді.
Шетелдік-ЕАЭО азаматтарына МӘМС шеңберінде көмек қандай шамада қолжетімді болады және онда шектеулер жоқ па?
"МӘМС туралы" Заңның 5-бабының 1-тармағына сәйкес Қорға аударымдар және (немесе) жарналар төлеу жүзеге асырылған, сондай-ақ Заңның 28-бабының 7-тармағына сәйкес қорға жарналар төлеуден босатылған тұлғалардың МӘМС жүйесінде медициналық көмекке құқығы бар.

"МӘМС туралы" Заңның 2 және 3-тармақтарына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар, сондай-ақ оралмандар МӘМС жүйесінде Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және міндеттерді атқарады.

Халықаралық шарттың талаптарына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында уақытша болатын шетелдіктер мен олардың отбасы мүшелері МӘМС жүйесінде Қазақстан Республикасының азаматтарымен тең құқықтарды пайдаланады және міндеттер атқарады. Бірге тұратын жұбайы (зайыбы) және балалары шетелдіктердің отбасы мүшелері болып табылады. ЕАЭО туралы шарттың 98-бабының 3-тармағына сәйкес мүше мемлекеттердің еңбекшілері мен отбасы мүшелерін әлеуметтік қамсыздандыру (зейнетақыдан басқа) жұмысқа орналастырушы мемлекеттің азаматтары сияқты шарттарда және тәртіппен жүзеге асырылады. ЕАЭО шартының 96 - бабы 5-тармағының тоғызыншы абзацына сәйкес әлеуметтік қамсыздандыру-бұл еңбекке уақытша қабілетсіздік жағдайына және анаға байланысты міндетті сақтандыру, өндірістегі жазатайым оқиғалардан және кәсіптік аурулардан міндетті сақтандыру және міндетті медициналық сақтандыру. Шетелдіктер-Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты және уақытша тұратын ЕАЭО туралы шартқа қатысушы мемлекеттердің азаматтары мен оралмандар МӘМС жүйесінде Қазақстан Республикасының азаматтары сияқты шарттарда медициналық көмек алуға құқылы болады.